Menu

HerstoriA

Moja historia, czyli to co lubię i interesuje mnie w historii. Blog Anny Nowakowskiej-Wierzchoś. Archiwistki.

Dzienniki z wielkiej wojny

fraulein

W 2014 roku obchodziliśmy setną rocznicę wybuchu I wojny światowej. Z tej okazji pojawiło się wiele wystaw, projektów historycznych, filmów oraz publikacji. W jaki sposób mogą uświetnić tak ważną rocznicę Archiwa Państwowe? Otóż pokazując co mają na temat Wielkiej Wojny w swoim zasobie.

fotor_6

 

I tak Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych zainicjowała serię wydawniczą Wielka Wojna - Codzienność Niecodzienności. Jej celem jest pokazanie wojny z perspektywy społeczeństwa polskiego, zawartej w pamiętnikach, dziennikach i korespondencji. Według założeń Rady Programowej Serii współczesny czytelnik będzie mógł przekonać się o zmianach w świadomości przodków, budowaniu poczucia tożsamości narodowej Polaków, ale też o przeobrażeniach zachodzących w świecie zaobserwowanych przez ludzi nieuczestniczących w wielkiej polityce.

Czytając list z dawnych lat, pamiętnik, autobiografię - spotykamy się z drugim człowiekiem, cierpliwie słuchamy jego zwierzeń. Czas ożywa wówczas nie w faktach, bo te odeszły i nigdy nie zdarzą się powtórnie, ale w emocjach, bo te żyją między pożółkłymi stronami, w niegdysiejszych ludzkich nadziejach i obawach, w czyichś zachwytach i czyjejś trwodze jak piszą w Przedsłowiu do tomu I członkowie Rady Naukowej Jerzy Kochanowski, Grzegorz Leszczyński i Grzegorz Mędykowski. To Przedsłowie mnie zaskoczyło swoją sympatią wobec losów zwykłego człowieka, jego lęku o swoje życie i troski o bliskich w obliczu wielkiej apokalipsy, docenieniem biografii tych, którzy nie mają biografii.

Na początek serii zaproponowano jednak Trochę się zazdrości tym, co nie dożyli tych czasów... dziennik hrabiny Ludwiki Ostrowskiej z Maluszyna, która nie tylko martwi się o ceny chleba, ale i zniszczony przez wojsko trawnik i brak alkoholu na święta. Martwi się także o kobiety i dzieci, które zostały jej powierzone pod opiekę, podczas gdy mężczyźni - ogrodnicy, stróże folwarczni - poszli na wojnę. Zastanawia się co ta wojna przyniesie, obserwując przemarsze obcych wojsk widzi w żołnierzach po prostu zwykłych ludzi. I jak wielu ówczesnych Polaków nie zapałała chęcią do rodzących się Legionów Polskich myśląc, że to przykrywka do pociągnięcia do innych celów.

Kolejny tom serii Ta wojna zmieni wszytko...dziennik Janiny Gajewskiej to spojrzenie kobiety z zupełnie innego środowiska niż Ludwika Ostrowska. Gajewska pochodziła ze zubożałej szlachty, jej ojciec był zarządcą ziemskim, a Janina w młodym wieku, po kursach buchalteryjnych, podjęła pracę. Była dobrze wykształcona i oczytana w literaturze obcej, interesowała się filozofią. Wojnę obserwowała z Warszawy, kreśląc z ojcem na mapie kształt przyszłej Polski, martwiąc się o rodaków walczących przeciwko sobie, opisując głód i nędzę ludności miasta. Gajewska miała naturę przekorną. Kiedy jej rówieśnice szły na front służyć jako sanitariuszki, Gajewska nie chciała, gdyż stało się to nieomal modnym sportem, rozlewanie zup było zbyt błahe, więc podjęła się nauki analfabetów. Ten dziennik to, jak pisze Anna Wajs, obraz dojrzewania indywidualnego, społecznego młodej intelektualistki, świadomej swojej odpowiedzialności i wartości.

fotor_8

 

Oba tomy są bardzo starannie wydane i bogato ilustrowane. Dziennik Ostrowskiej uzupełniają zdjęcia rodzinne, w przypadku Gajewskiej zachowało się jedynie jedno zdjęcie autorki, jednak tom wzbogacono fotografiami Warszawy, plakatów wojennych i prasy. W obu znajdziemy skany oryginalnych dzienników. Przypisy rzeczowe zawarto na końcu tomów, na marginesie umieszczając jedynie informacje o przekreśleniu, podkreśleniu czy dopisaniu. Każdy tom uzupełniono bibliografią i notą edytorską. 

Czekam na kolejne tomy z serii. Być może tym razem pisane z jeszcze innej perspektywy.

Trochę się zazdrości tym, co nie dożyli tych czasów... Dziennik Ludwiki Ostrowskiej z Maluszyna, opracowanie Jarosław Kita, Piotr Zawilski, Warszawa 2014

Ta wojna zmieni wszystko... Dziennik Janiny Gajewskiej, opracowanie Anna Wajs, Warszawa 2014

Komentarze (7)

Dodaj komentarz
  • siwytom

    Brawo!
    Krótko, zwięźle i na temat.

  • fraulein

    Dziękuję bardzo!

  • fg2002

    Przeczytałem kilka notek i wszystkie bardzo mi się podobają. Przeczytam więcej, a nawet wszystkie.

  • fraulein

    dziękuję, zachęcam do czytania i komentowania.

  • Gość: [RoniAscalan] *.cdma.centertel.pl

    Koleżanka "po fachu" :). Też jestem pasjonatem historii, z tym że raczej II Wojny Światowej.

  • vilejka

    Szukając informacji o kobietach w P.O.W. trafiłam na ten blog. Bardzo zainteresował mnie wpis o "Dziennikach...". Nie słyszałam o nich wcześniej, a już wiem, że muszę przeczytać. Dziękuję!

  • warqula

    Świetny tekst, o kilku sprawach nie miałem pojęcia.

© HerstoriA
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci